شایعترین علائم و نشانههای اختلال در زجاجیه
این علائم و نشانه ها موارد زیر را شامل می شوند:
مگسپران (Floaters)
مگس پران به صورت نقاط سیاه، سایه های متحرک یا رشته های شناور در میدان دید ظاهر می شود و یکی از شایع ترین علائم اختلالات زجاجیه است و این حالت معمولا به دلیل کدورت زجاجیه و تجمع الیاف کلاژن در ماده ژله ای چشم ایجاد می شود که با افزایش سن و بروز تغییرات ساختاری زجاجیه، ژل زجاجیه دچار انقباض می شود و این ذرات در مسیر نور به شبکیه سایه می اندازند.
جرقههای نورانی (Flashers)
جرقه های نورانی که از نظر پزشکی با عنوان فوتوپسیا شناخته می شوند، معمولا به صورت نورهای لحظه ای در محیط تاریک دیده می شوند و این پدیده اغلب زمانی رخ می دهد که زجاجیه در اثر افزایش سن یا انقباض ژله چشم، به شبکیه کشش وارد می کند و در فرآیند جداشدگی خلفی زجاجیه (PVD=posterior vitreous detachmentجدا شدن سطح پستی زجاجیه از شبکیه) این کشش می تواند باعث تحریک سلول های عصبی شبکیه و ایجاد حس جرقه های نورانی شود که نیازمند بررسی تخصصی می باشد.
تاری دید ناگهانی
تاری دید ناگهانی یکی از علائم هشداردهنده اختلالات زجاجیه محسوب می شود و می تواند نشان دهنده تغییرات شدید در ساختار زجاجیه باشد که این حالت معمولا در اثر افزایش کدورت، خونریزی زجاجیه یا اختلال در عبور نور به شبکیه رخ می دهد و همچنین با بالا رفتن سن و کاهش شفافیت ماده ژله ای، احتمال بروز تاری دید افزایش پیدا می کند و در برخی موارد با PVD یا آسیب های شبکیه همراه است که تشخیص سریع آن اهمیت بالایی دارد.
بیماریها و خطرات جدی مرتبط با زجاجیه چشم
بیماریهای مرتبط با زجاجیه چشم
برخی مشکلات زجاجیه می توانند نشانه بیماری های خطرناک چشمی باشند که کاهش ناگهانی دید، افزایش شدید مگس پران یا جرقه های نوری از علائم هشدار هستند و در این شرایط باید فورا به چشم پزشک مراجعه کنید.
خونریزی زجاجیه
خونریزی زجاجیه معمولا در اثر رتینوپاتی دیابتی یا ضربه به چشم رخ می دهد و باعث تاری دید یا مشاهده لکه های تیره می شود که این وضعیت نیاز به بررسی فوری دارد.
التهاب زجاجیه (یووئیت)
یووئیت باعث التهاب داخل چشم، درد و حساسیت به نور می شود و در صورت عدم درمان می تواند به کاهش بینایی منجر شود که تشخیص سریع در پیشگیری از آسیب دائمی اهمیت دارد.
کشیدگی و پارگی شبکیه
انقباض زجاجیه ممکن است باعث پارگی نعل اسبی شبکیه چشم شود که با جرقه های نوری و افزایش مگس پران همراه است و در این حالت یک اورژانس چشمی محسوب می شود.
روشهای تشخیص مربوط به زجاجیه
ابزارهای تشخیصی چشم پزشک را در ادامه بررسی میکنیم:
- معاینه با اسلیت لمپ و لنز مخصوص (Slit Lamp)
- سونوگرافی چشم (B-Scan)
- او سی تی (OCT)
برای بررسی دقیق زجاجیه، چشم پزشک اکثرا با استفاده از قطره چشمی باعث اتساع مردمک می شود تا دید کامل تری به ساختارهای داخلی چشم داشته باشد. معاینه با لامپ شکافی امکان مشاهده مستقیم تغییرات زجاجیه را فراهم می کند و در مواردی که دید مستقیم امکان پذیر نیست، سونوگرافی B-Scan و OCT به تشخیص دقیق اختلالات زجاجیه و ارتباط آن با شبکیه کمک می کند.
درمان اختلالات زجاجیه بسته به شدت علائم و میزان درگیری شبکیه متفاوت است و در موارد خفیف پیگیری و مراقبت کافی است اما در شرایط پیشرفته یا تهدید کننده بینایی از روش های مداخله ای و جراحی برای حفظ بینایی و جلوگیری از آسیب های جدی تر استفاده می شود.
جراحی ویترکتومی
ویترکتومی یک جراحی تخصصی است که در آن زجاجیه آسیب دیده با استفاده از ابزارهای جراحی ظریف برداشته میشود، اما برخلاف تصور رایج، زجاجیه پس از برداشتن بازسازی نمیشود و فضای داخل چشم با محلول نمکی (BSS)، گاز داخل چشمی یا روغن سیلیکون برای حفظ ساختار چشم و عملکرد شبکیه پر میشود.>
لیزر درمانی (Vitreolysis)
لیزر ویترئولیز برای کاهش آب مروارید مزاحم استفاده می شود و با هدف خرد کردن کدورت های زجاجیه انجام می شود. این روش غیر تهاجمی است و در بیماران منتخب می تواند کیفیت بینایی را بدون نیاز به جراحی باز بهبود بخشد.
مراقبت های بعد از عمل
بعد از اعمال جراحی زجاجیه، رعایت دستورات پزشکی نقش اساسی در موفقیت درمان دارد. استفاده منظم از قطره های چشمی، محدود کردن فعالیت های سنگین و معاینات بعدی به بهبود سریعتر و کاهش خطر عوارض کمک می کند.
حفظ سلامت چشم تا حد زیادی به سبک زندگی بستگی دارد و تغذیه غنی از آنتی اکسیدان ها و لوتئین در کنار کنترل قند خون در بیماران دیابتی نقش مهمی در پیشگیری از اختلالات زجاجیه ایفا می کند و معاینات دوره ای چشم به ویژه در افراد مبتلا به نزدیک بینی بالا اهمیت بیشتری دارد، زیرا این وضعیت می تواند باعث نازک شدن شبکیه و افزایش خطر ابتلا به زجاجیه و مشکلات بینایی شود.
سوالات زیر یکی از رایج ترین نگرانی های بیماران است که توسط دکتر ارائه شده است. رضا عرفانیان سلیم:
آیا مگس گیرها خطرناک هستند؟
در بیشتر موارد بی ضرر است، اما افزایش ناگهانی آن می تواند نشانه ای از جدا شدن زجاجیه خلفی یا پارگی شبکیه باشد.
آیا جراحی زجاجیه باعث کوری می شود؟
خیر، اگر توسط چشم پزشک متخصص انجام شود، ویترکتومی با هدف حفظ و بهبود بینایی انجام می شود.
آیا داروهای خانگی برای تیرگی زجاجیه وجود دارد؟
خیر، هیچ درمان خانگی برای تیرگی زجاجیه وجود ندارد و باید توسط چشم پزشک بررسی شود.
