آناتومی و ساختار شیمیایی زجاجیه چشم

زجاجیه چشم یک ماده ژله ‌ای شفاف است که بخش مرکزی کره چشم را پر می ‌کند و با حفظ شکل چشم، به عبور صحیح نور کمک می کند. This structure plays an important role in the clarity of vision and the transmission of light to the retina, and in terms of شایع‌ترین علائم و نشانه‌های اختلال در زجاجیه

این علائم و نشانه ها موارد زیر را شامل می شوند:

مگس‌پران (Floaters)

مگس ‌پران به صورت نقاط سیاه، سایه‌ های متحرک یا رشته‌ های شناور در میدان دید ظاهر می‌ شود و یکی از شایع ‌ترین علائم اختلالات زجاجیه است و این حالت معمولا به دلیل کدورت زجاجیه و تجمع الیاف کلاژن در ماده ژله ‌ای چشم ایجاد می ‌شود که با افزایش سن و بروز تغییرات ساختاری زجاجیه، ژل زجاجیه دچار انقباض می شود و این ذرات در مسیر نور به شبکیه سایه می ‌اندازند.

جرقه‌های نورانی (Flashers)

جرقه ‌های نورانی که از نظر پزشکی با عنوان فوتوپسیا شناخته می ‌شوند، معمولا به صورت نورهای لحظه ‌ای در محیط تاریک دیده می‌ شوند و این پدیده اغلب زمانی رخ می ‌دهد که زجاجیه در اثر افزایش سن یا انقباض ژله چشم، به شبکیه کشش وارد می‌ کند و در فرآیند جداشدگی خلفی زجاجیه (PVD=posterior vitreous detachmentجدا شدن سطح پستی زجاجیه از شبکیه) این کشش می ‌تواند باعث تحریک سلول ‌های عصبی شبکیه و ایجاد حس جرقه ‌های نورانی شود که نیازمند بررسی تخصصی می باشد.

تاری دید ناگهانی

تاری دید ناگهانی یکی از علائم هشداردهنده اختلالات زجاجیه محسوب می ‌شود و می ‌تواند نشان ‌دهنده تغییرات شدید در ساختار زجاجیه باشد که این حالت معمولا در اثر افزایش کدورت، خونریزی زجاجیه یا اختلال در عبور نور به شبکیه رخ می ‌دهد و همچنین با بالا رفتن سن و کاهش شفافیت ماده ژله‌ ای، احتمال بروز تاری دید افزایش پیدا می کند و در برخی موارد با PVD یا آسیب‌ های شبکیه همراه است که تشخیص سریع آن اهمیت بالایی دارد.

بیماری‌ها و خطرات جدی مرتبط با زجاجیه چشم

برخی مشکلات زجاجیه می ‌توانند نشانه بیماری ‌های خطرناک چشمی باشند که کاهش ناگهانی دید، افزایش شدید مگس ‌پران یا جرقه‌ های نوری از علائم هشدار هستند و در این شرایط باید فورا به چشم ‌پزشک مراجعه کنید.

خونریزی زجاجیه

خونریزی زجاجیه معمولا در اثر رتینوپاتی دیابتی یا ضربه به چشم رخ می ‌دهد و باعث تاری دید یا مشاهده لکه‌ های تیره می‌ شود که این وضعیت نیاز به بررسی فوری دارد.

التهاب زجاجیه (یووئیت)

یووئیت باعث التهاب داخل چشم، درد و حساسیت به نور می ‌شود و در صورت عدم درمان می ‌تواند به کاهش بینایی منجر شود که تشخیص سریع در پیشگیری از آسیب دائمی اهمیت دارد.

کشیدگی و پارگی شبکیه

انقباض زجاجیه ممکن است باعث پارگی نعل اسبی شبکیه چشم شود که با جرقه ‌های نوری و افزایش مگس ‌پران همراه است و در این حالت یک اورژانس چشمی محسوب می‌ شود.

روش‌های تشخیص مربوط به زجاجیه

ابزارهای تشخیصی چشم ‌پزشک را در ادامه بررسی میکنیم:

• معاینه با اسلیت لمپ و لنز مخصوص (Slit Lamp)
• سونوگرافی چشم (B-Scan)
• او سی تی (OCT)

برای بررسی دقیق زجاجیه، چشم‌ پزشک اکثرا با استفاده از قطره چشمی باعث اتساع مردمک می‌ شود تا دید کامل ‌تری به ساختارهای داخلی چشم داشته باشد. Examination with a slit lamp allows direct observation of changes in the vitreous, and in cases where direct vision is not possible, B-Scan ultrasound and OCT help to accurately diagnose disorders of the vitreous and its relationship with the retina.

The treatment of vitreous disorders varies depending on the severity of the symptoms and the degree of retinal involvement, and in mild cases, follow-up and care is enough, but in advanced or sight-threatening conditions, interventional and surgical methods are used to preserve vision and prevent more serious injuries.

Vitrectomy surgery

Vitrectomy is a specialized surgery in which the damaged vitreous is removed using delicate surgical instruments, but contrary to popular belief, the vitreous is not regenerated after removal, and the intraocular space is filled with saline solution (BSS), intraocular gas, or silicone oil to preserve the structure of the eye and the function of the retina.

Laser therapy (Vitreolysis)

Laser vitreolysis is used to reduce annoying cataracts and is done with the aim of crushing vitreous opacities. This method is non-invasive and in selected patients can improve the quality of vision without the need for open surgery.

Post-operative care

After vitreous surgeries, compliance with medical orders plays a key role in the success of the treatment. Regular use of eye drops, limiting heavy activities and follow-up follow-up examinations help to improve faster and reduce the risk of complications.

Eye prevention and strengthening class="ez-toc-section-end">

Maintaining eye health is largely dependent on lifestyle, and nutrition rich in antioxidants and lutein, along with blood sugar control in diabetic patients, plays an important role in preventing vitreous disorders, and periodic eye examinations are more important, especially in people with high myopia, because this condition can cause thinning of the retina and increase the risk of vitreous and vision problems.

Frequently Asked Questions (FAQ)

The following questions are among the most common concerns of patients, presented by Dr. Reza Erfanian Salim:

Are flycatchers dangerous?

It is harmless in most cases, but its sudden increase can be a sign of posterior vitreous detachment or retinal tear.

Does vitreous surgery cause blindness?

No, if performed by a specialist ophthalmologist, vitrectomy is performed with the aim of preserving and improving vision.

Are there home remedies for vitreous opacity?

No, there is no home treatment for vitreous opacity and it must be checked by an ophthalmologist.